Evy Buitendijk

Condorstudent aan Fontys Hogeschool Journalistiek

Hulpmiddel column schrijven

COLUMN SCHRIJVEN (samen met Tom Visser opgezet)

N.a.v. een artikel over een column schrijven van columniste Rosanne Hertzberger: (https://www.schrijfvis.nl/column-schrijven/)

Een goede column bevat een afwijkende mening, of een argument waarmee je een gat schiet in de consensus. 

Een column schrijven is daarom eigenlijk altijd onprettig, het doet een beetje pijn, omdat je weet dat veel mensen het met je oneens zullen zijn. 

Een column schrijven waarin je constant zegt: aan de ene kant zus, aan de andere kant zo, is in mijn ogen een zwaktebod. 

Het zoeken naar dit soort onderwerpen, dingen die me echt aan het hart gaan, kost 90 procent van de tijd bij het schrijven. 

Het is de kunst om argumenten te vinden nog niet aan bod zijn gekomen in maatschappelijke discussies. 

Soms twijfel ik tussen twee onderwerpen; Dan neem ik voor elk idee een minuut of 15 en kijk ik welk stukje het beste loopt. Bij welk onderwerp komen de mooiste zinnen in me op, de beste argumenten en de meest rake formuleringen? Kortom: welke van de twee proefcolumns maakt het meeste in me los? 

De kernzinnen van mijn columns zet ik vaak al op papier bij het vrij schrijven. 

Ik vind het belangrijk om met de deur in huis te vallen, met de speerpunt van je betoog. De lezer wordt daardoor hopelijk meteen geprikkeld, en wil de onderbouwing lezen. Een column schrijven is ook: verleiden. 

Column schrijven: maak één punt! 

Kom met voorbeeld, show don’t tell. Als je beargumenteert dat het eetgedrag van kinderen in sportkantines een grotere bedreiging voor de volksgezondheid is dan kunstgraskorrels, begrijpt iedereen je. Maar zo’n zin komt veel harder binnen als je schrijft: cola, friet en AA-Drink zijn een grotere bedreiging voor de gezondheid van kinderen dan kunstgraskorrels. Dan heb je er meteen een beeld bij. 

Maar je moet die stemmen van je vrienden en kennissen in je hoofd uitschakelen. Alleen dan kun je echt een scherp betoog schrijven. 

Je moet ook het idee loslaten dat je een expert moet zijn op onderwerp waarop je schrijft. Er zullen altijd mensen zijn die er meer vanaf weten dan jij, dat is niet erg. 

Ik vind het belangrijk om constructieve stukken te schrijven, om niet alleen maar kritiek te uiten en standpunten van anderen weg te zetten als onjuist. 

Je moet als columnist volgens mij ook iets bijdragen, vertellen hoe het volgens jou moet. 

Mijn advies is: bied jezelf gewoon aan bij een lokale krant, een website of een studentenblad. Als je columnist wilt worden, moet je een beetje lef hebben. 

N.a.v. een artikel van Taalcentrum-VU (column schrijven: do’s & don’ts); 

https://www.taalcentrum-vu.nl/actueel/blog/tien-tips-voor-een-briljante-column/

Haak met je column in op de actualiteit. 

Neem plaats op de stoel van uw lezer. Wie is hij en waar wil hij over lezen? Wat raakt hem? Wat is nieuw en wat is bekend, wat is geaccepteerd en wat is taboe? Houd bij het schrijven rekening met je doelgroep. 

Besteed veel aandacht aan jouw eerste zin; die is het visitekaartje van je column. Schrijf een openingszin waarmee jij met de deur in huis valt: een concrete situatie, een afwijkende mening, een onverwacht feit. 

Not done: in de lead samenvatten wat er komen gaat.

Licht een beheerst tipje van de sluier op als het gaat om je persoonlijk leven: jouw gewoontes, jouw gedachten, jouw herinneringen, mensen in jouw omgeving. Dit maakt de lezer nieuwsgierig, en bovendien: te zakelijke columns zijn er al genoeg.

Een column schrijven in dagboekvorm over wat je deze week van minuut tot minuut hebt meegemaakt (‘en toen …’) is geen goed idee.

Breng structuur aan in je column: een prikkelende opening, dan het middenstuk met de uitgewerkte kerngedachte, vervolgens het slot met een uitsmijter.

Kill your darlings: schrap in een tweede tekstronde alles wat weg kan, zodat elk woord er met een goede reden staat.

Houd je lezer wakker. Dat kan door ritme aan te brengen in jouw tekst. Varieer daarvoor in klank en zinslengte: veel korte zinnen na elkaar geven de associatie met snelheid, lange zinnen kunnen de indruk wekken van traagheid en bedachtzaamheid.

Zorg dat jouw lezer ‘ergens nog iets mee moet’: laat bijvoorbeeld een onbeantwoorde vraag of een knagend gevoel achter.

N.a.v. een artikel van Arie Kok (auteur). Hoe schrijf je een column? Negen tips:

Schrijf op wat er in je opkomt. Laat de inspiratie maar lekker vloeien. Als je de tekst eenmaal op papier hebt staan, begint het schaven en schrappen. 

Open boeiend, grijp de lezer direct in de kraag. De eerste zin moet de toon zetten en nieuwsgierig maken naar wat nog komt.

Vergeet niet dat de lezer alleen maar aan het denken gezet hoeft te worden. Conclusies trekken kan hij zelf ook wel.

https://educatie-en-school.infonu.nl/taal/130813-schrijven-van-een-column.html ->

Een ‘goede’ column:

– mag niet te lang zijn; zo tussen de 200 en 1000 woorden (hangt ook af van je publiek, bij jongeren bv. zijn 1000 woorden niet aan te raden)
– is een combinatie van een serieus opiniestuk en een grappig verhaal
– bevat meestal de climax aan het einde
– en is dus niet voorspelbaar 

https://pc-en-internet.infonu.nl/communicatie/113449-van-krabbel-tot-verhaal-het-schrijven-van-een-column.html -> 

Probeer:

– bij een onderwerp te blijven en niet allemaal zijpaden te bewandelen (dus 1 rode draad)
– de aandacht te trekken door meteen met de deur in huis te vallen; bijvoorbeeld door middel van een originele invalshoek of een afwijkende mening
– lok een discussie uit / geef stof tot nadenken -> emotie
– er een schisma in te steken (in de kern draait een column altijd om een spanning of tegenstelling) -> soms wil je voor een conflict zorgen
– algemene/abstracte dingen te vermijden
– er iets van jezelf in te stoppen, want het is persoonlijk (denk aan: een gebeurtenis op je werk of thuis) MAAR maak er geen zeurderig verhaal van, een rubriek is (meestal niet) bedoeld om je leed of problemen in te bespreken
– aandacht te stoppen in het einde (zorg voor een verrassende afsluiting: een onverwachte conclusie, uitsmijter of een open eind. Maar ook een vraag kan de lezer aan het denken zetten)

https://schrijvenonline.org/schrijftips/3-valkuilen-bij-het-schrijven-van-columns -> 

Valkuilen:

Bedenk je dat de lezers van de Libelle anders zijn dan bijvoorbeeld die van de Volkskrant.
EN je kan ook niet iedereen tevreden stellen. De actualiteit die je bespreekt kan altijd in het verkeerde keelgat schieten bij iemand, je kan niet voor iedereen schrijven; dan zou het een heel kort, abstract en objectief stuk tekst worden. 

Columnisten die het waard zijn op te zoeken: 

  • Martin Bril (Volkskrant) (kon op een heerlijke manier over niets schrijven, terwijl de lezer toch het gevoel had dat er onderweg diepe waarheden werden aangesneden)
  • Arnold Grunberg (Volkskrant)
  • Paul Abbey (NRC handelsblad)
  • Lamyae Aharouay (NRC)
  • Henk Spaan (Parool) 
  • Jan Mulder (Volkskrant) 
  • Natascha van Weezel (Parool) 

Tips Evy: 

  • Op metronieuws.nl kun je je column opsturen 
  • Online cursus column schrijven van Luuk Koelman: https://koelman.com/online-cursus-columns-met-koelman/ 
  • Wedstrijden die te maken hebben met schrijven: https://schrijvenonline.org/wedstrijden 
  • Mijn grootste vriend tijdens het schrijven van recensies/columns is synoniemen.net als ik niet op een woord kan komen vind ik hem vrijwel altijd door middel van deze site. Ook als je niet continu hetzelfde signaalwoord wil gebruiken bij bv. een opsomming is dit echt heel handig. 

Evy Buitendijk

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Terug naar boven